Ekonomist ve Yazar Mert Başaran, Ekol TV Haber Müdürü Aziz Akova’nın sunduğu ‘Paranın Yönü’ programında, güncel ekonomi gündemini değerlendirerek asgari ücret artışı beklentilerini ve bölgesel asgari ücret önerisini detaylı bir şekilde anlattı.
"ASGARİ ÜCRET KULLANIMI AZALTILMALI"
Asgari ücret rakamının şu anda çok düşük olduğunu belirterek sözlerine başlayan Başaran, “Umarım yapılabilecek en yüksek rakam neyse o olur. Hatta asgari ücretin kullanımının azalması lazım. Asgari ücretin artmasından çok, çoğu şirketin artık asgari ücretin üzerinde vermesi lazım. Bizdeki sorun o zaten. Asgari ücret düşük, bir de çok fazla asgari ücretle çalışan var. Bizde asgari ücret artık ortalama ücrete döndü. Onun bir değişmesi lazım” değerlendirmesinde bulundu.
Asgari ücrete yapılacak artış oranına ilişkin tahminini paylaşan Başaran, artışın enflasyona oranlı yapılması nedeniyle yüzde 25 civarında olabileceğini düşündüğünü dile getirerek, gönlünden geçenin geçim zorluğundan dolayı çok daha fazla bir artış olduğunu ifade etti. Başaran, "35 olsa, 40 olsa keşke" diyerek beklentisini vurguladı.
"İSTANBUL'UN ASGARİ ÜCRETİYLE İZMİR'İN AYNI OLMAMALI"
Tekrar tekrar dile getirdiğini söylediği asgari ücrete dair en önemli tezini aktaran Başaran, İstanbul'un, İzmir'in asgari ücretiyle başka şehirlerin asgari ücretinin aynı olmaması gerektiğini yineledi. Başaran, tezini şu sözlerle açıkladı:
"Bölgesel asgari ücret diye bir şey olması lazım. Her şehrin otopark parası aynı mı? Her şehirdeki restoranlar aynı mı? Restoran bile aynı değil ya. İzmir'de bile yemek yediğinde İstanbul'a göre daha ucuz yiyorsan, otopark daha ucuzsa. Niye asgari ücreti aynı veriyoruz? Burada haksızlık oluyor. Niye haksızlık oluyor? İnsanlar İstanbul'da geçinemiyor, büyükşehirlerde geçinemiyor."
BÜYÜKŞEHİRLER İÇİN EK RAKAM ÖNERİSİ
Başaran, bu haksızlığın önüne geçmek için minimum asgari ücretin üzerine büyükşehirler için ekstradan bir rakam konulması gerektiğini savundu. İstanbul, İzmir ve Ankara özelinde bu ek rakamın 10 bin lira, 15 bin lira gibi bir meblağ olması gerektiğini önerdi.
ANADOLU'YA YATIRIM TEŞVİĞİ
Bölgesel asgari ücret uygulamasının dolaylı bir faydası olarak, büyük şirketlerin daha az gelişmiş şehirlere yatırım yapması için teşvik olacağını belirten Başaran, böylece Anadolu'daki istihdamın artacağını dile getirdi. Başaran, "Buradaki büyük şirketler de 'Ya böyle bir fark var' diye İstanbul gibi bir yere iş kurmaktansa daha az gelişmiş şehirlere kurarlar" ifadelerini kullandı.
Bu durumun aynı zamanda sosyal bir sonucu olacağına dikkat çeken Başaran, "Anadolu'da bir sürü şehirde doğmuşlar, çok da seviyorlar şehirlerini. İş burada diye burada yaşıyor ve burası yaşanacak gibi bir halde değil şu anda. Niye ben memleketime döneyim?" diyerek, büyük şirketlerin yatırımlarını Anadolu'ya taşımasıyla vatandaşın memleketine dönme imkanının doğacağını ve yaşam kalitesinin artacağını vurguladı.
YAPAY ZEKANIN ASGARİ ÜCRET TAHMİNLERİ
Aziz Akova, yapay zekânın asgariücret tahminleriyle ilgili güncel verileri de izleyicilerle paylaştı. Akova, “Yapay zekanın ChatGBT'nin tahmini zam oranı %33,4. Tahmini asgari ücret bu hesapla 35 bin TL oluyor. Ve en iyi tahmin bu arada ChatGPT” diyerek en yüksek öngörüyü açıkladı. Diğer yapay zekâ modellerine de değinen Akova, Google'ın tahmini zam oranının %30 olduğunu ve bu oranla asgari ücretin 28 bin 735 TL seviyesinde olacağını belirtti. Akova, Grok gibi farklı modellerin de tahminlerinin bulunduğunu ve bu durumun bir nevi "siyasi parti tahminlerine" benzediğini söyledi.
Tahminlerin doğruluk payına dikkat çeken Akova, bu verilerin nihai sonuçlar için bir yaklaşık değer sağlayabileceğini ifade etti.
YÜZDE 30 ORANINA TEPKİ
Ekonomist - Yazar Mert Başaran, yapay zekâların tahminlerine ilişkin ilk yorumunda, “Yani inşallah daha fazla olur. Çünkü düşük bir oran. Bu oranda yani evet, çok zorlanırız. İnsanlar da zorlanır o yüzden” dedi.
Başaran, özellikle düşük oranlı bir zammın yaratacağı zorluklara vurgu yaparak, "Ama daha öyle %20 falan HSBC'nin dediği gibi olursa çok daha zor. Ben ona pek ihtimal vermiyorum. Düşünmek bile istemiyorum %20 dediğin zaman çünkü rakam 26 bin liraya, 27 bin liraya gelecek” sözleriyle endişesini dile getirdi.
BEKLENTİLER KARŞILANMAYACAK ANCAK UMUT YÜKSEK
Akova, asgari ücretin belirlenmesi sürecinde daha çok toplantı ve açıklama yapılacağını belirterek, zammın beklentileri karşılamayacağını düşündüğünü söyledi. Ekonomist - Yazar Mert Başaran da Akova’ya katılarak, “Hiçbir zaman karşılanmamıştır çünkü. Hep öyle olur. Ama inşallah en yüksek olur da en azından biraz rahatlar insanlar” dedi.
Paranın alım gücündeki düşüşe dikkat çeken Başaran, “Yıl sonuna doğru gitgide zorlaşıyor. Para iyice eridi çünkü. 22 bin lirasıyla Ocağın şu anki 22 bin lira aynı değil” diyerek, belirlenecek en yüksek rakamın bile yıl sonunda hızla eriyeceğini sözlerine ekledi.